De vakantie is gestart. Heel wat mensen trekken de natuur in en komen zo in contact met teken. Uit onderzoek blijkt dat iets minder dan de helft van de Vlamingen nog geen tekenverwijderaar in huis heeft. Bovendien blijkt dat ruim 60% van de Vlamingen zichzelf niet checkt op teken na een bezoek in de natuur. Bekijk eens dit filmpje!

Hoe herken ik een tekenbeet?

Een tekenbeet is pijnloos, omdat een teek samen met haar speeksel ook verdovings- en antistollingsstoffen uitscheidt. Je voelt een teek dus niet bijten. Bovendien houdt een teek van warme (en dus niet goed zichtbare) plekjes, zoals knieholtes, liezen, bilspleet, haarlijn, navel en oksels. Je herkent een tekenbeet vooral door de aanwezigheid van de vastgehechte teek in de huid. Wanneer de teek nog niet volgezogen is, lijkt het vooral dat er een donker puntje vasthangt aan de huid. Het lijkt soms ook op een sproetje of moedervlekje. De teek geeft echter een beetje mee en lijkt soms (voorzichtig!) te kantelen. Een volgezogen teek is groter en bolvorming en ook duidelijker te herkennen. Wanneer de teek niet meer in de huid vastzit, is een tekenbeet niet meer te onderscheiden van bijvoorbeeld een muggenbeet.

Hoe verwijder ik een teek?

Elke manipulatie kan de teek doen braken. Je verhoogt zo het risico op besmetting. Trek de teek er in één beweging uit met een tekenverwijderaar.

  • Knijp een teek niet plat.
  • Gebruik geen alcohol, jodium, zeep, ether of olie. 
  • Verbrand een vastgehechte teek ook niet.
  • Draai niet aan een teek.

Teken & ziektes

Hoe kan een teek je ziek maken?

Een teek kan verschillende bacteriën of virussen in zijn lichaam hebben. Als een teek je bijt, kan zo'n virus of bacterie in je lichaam terechtkomen via bijvoorbeeld het speeksel van de teek. Niet alle teken kunnen je ziek maken!  En je lichaam zal vaak ook voorkomen dat je ziek wordt omdat het antistoffen zal aanmaken tegen de vreemde virussen of bacterieën.

Welke tekenziekten bestaan er?

  • De meest voorkomende ziekte is de ziekte van Lyme.  Deze ziekte wordt veroorzaakt door de bacterie Borrelia burgdorferi.  
  • Word je besmet met het tekenencefalitis-virus, dan kan je een hersen(vlies)ontsteking krijgen na een tekenbeet.  Deze ziekte noemen we TBE.

Er zijn nog andere tekenziekten, maar die komen, net als TBE, erg weinig voor.

Hoe snel kan een teek je ziek maken?

Hoe lang het duurt voor een teek je ziek kan maken, hangt af van de ziektekiem.

De bacterie Borrelia burgdorferi die de ziekte van Lyme veroorzaakt wordt meestal vastgehouden in de darmen van de teek.  De bacterie zal, nadat de teek je gebeten heeft, verhuizen naar de speekselklieren.  Dit zal enkele uren tot dagen duren.  Pas vanaf het moment dat de bacterie in de speekselklieren zit, kan hij worden overgedragen op diegene die gebeten is.  Héél soms zit de bacterie al in de speekselklieren wanneer de teek je bijt. Het is moeilijk om exact te weten wanneer de bacterie overgaat van de teek naar diegene die gebeten is.  Uit wetenschappelijk onderzoek is wel gebleken dat dit uiterst zelden direct gebeurt en dat er meestal meer dan 12u overheen gaat voor de bacterie overgaat. Daarom adviseren we om steeds 's avonds te controleren nadat je in de natuur bent geweest en de teek te verwijderen.  Zo ben je meestal op tijd om een besmetting met deze bacterie te voorkomen.  Natuurlijk ben je nooit helemaal zeker.  Daarom vragen we om toch op de symptomen te letten na elke tekenbeet.  Ga naar de huisarts wanneer er symptomen verschijnen. De ziekte van Lyme kan je behandelen met antibiotica.

Het tekenencefalitis-virus dat een hersenvliesontstekking kan veroorzaken, wordt vastgehouden in de speekselklieren van de teek.  De besmetting vindt plaats binnen enkele minuten na de tekenbeet. Je kan deze besmetting dus niet voorkomen eens je gebeten bent door een tekenbeet.  Daarom is het zo belangrijk om na een tekenbeet te controleren op de symptomen.  In België zijn er zeer weinig teken die dit virus in zich dragen.

Hoe vaak worden mensen ziek van een tekenbeet?

De ziekte van Lyme is de meest voorkomende tekenziekte in België.  In 2016 kregen ongeveer 900 mensen de diagnose van de ziekte van Lyme. Alle andere tekenziekten zijn nog zeldzamer.  Tot nu toe werd de ziekte TBE bijvoorbeeld slechts bij 2 Belgen vastgesteld in 2018 en in beide gevallen was het niet helemaal zeker of ze de ziekte gekregen hebben door een tekenbeet in België. Na een periode van 6 weken waren deze twee zieken aan de beterhand. 

In andere Europese landen komen tekenziekten wel vaker voor.  Informeer je daarom wanneer je naar het buitenland op vakantie gaat. Meer informatie vind je terug bij het Insituut voor Tropische Geneeskunde en laatjevaccineren.be.

Wens je meer info over ziekte van Lyme en TBE? Surf even naar tekenbeten.be!